Default Thumbnail

Panloloko sa kontrata, kasal at halalan

November 13, 2021 Magi Gunigundo 803 views

Magi GunigundoMAYROON dalawang uri ng panlilinlang o pandaraya sa Civil Code na nais nating talakayin.

Ang una ay ‘dolo incidente’ na nasa Artikulo 1170 ng Civil Code. Pagkatapos mabuo ang isang obligasyon, ang taong may gampanin dito na nagkaroon ng masamang hangarin pagkaraan pumasok sa obligasyon, ay sinasadya ang hindi pagtupad nito para mapinsala ang kabilang panig. Ang kabilang panig ay maaaring dumulog sa hukuman upang humiling ng daños perwisyo sa tinamong pinsala.

Ang ikalawang uri ay ‘dolo causante’ sa Artikulo 1338 ng Civil Code. Ang isang panig ay gumamit ng panlilinlang para makumbinsi ang kabilang panig na pasukin ang isang kontrata na hindi nito papasukin kung alam niya ang katotohanan na kinubli ng kausap na manloloko. Ang panig na niloko ay maaaring dumulog sa hukuman upang mapawalang bisa ang kasunduan at makahingi ng daños perwisyo sa tinamong pinsala. Dagdag pa rito, maaari rin magsampa ng demanda ng Estafa sa Artikulo 315 ng Revised Penal Code. Ang Estafa ay salitang Kastila na ang ibig sabihin ay panloloko. Hinango ito sa salitang Italyano na “staffa” na ang ibig sabihin ay “stirrup” sa wikang Ingles na gamit ng mga sumasakay sa kabayo. Ayon sa https://spanishetymology.com, nagbago ang kahulugan ng staffa bunsod ng pagdalas ng panloloko ng mga taong hindi na nagsasauli ng hiniram na kabayo sa may ari nito.

Ang dolo causante rin ay batayan upang mapawalang bisa ang isang kasal sa ilalim ng Artikulo 45 ( 3) ng Family code. Isang mahalagang elemento ng pagsang ayon ang pagkakaroon ng sapat na kaalaman sa pinapasok na kasunduan. Kung mayroon panloloko, winawasak nito ang kaalaman ng tao para magpasya kung dapat sumang-ayon na magpakasal.

Nakalista sa Artikulo 46 ng Family Code ang apat na paraan ng panloloko para makamit ang pagsang-ayon ng asawa na magpakasal : 1. Ang hindi pagsisiwalat na siya ay nahatulan ng wakas na pasya na nagkasala sa isang krimen na may “moral turpitude” ,tulad ng estafa, sapagkat ito ay laban sa inaasahang kilos na makatwiran, may katapatan at kagandahang asal ng isang tao (Ressurrecion v Sayson, A.C. No. 1037 December 14, 1998); 2. Ang pagtatago ng asawang babae ng katotohanan na iba ang ama ng kanyang pinagbubuntis noon siya ay ikasal; 3. Ang pagtatago sa asawa na mayroon siyang sakit na nakuha sa pakikipagtalik noon sandali na siya ay ikakasal; 4. ang pagtatago na siya ay drug addict, lasenggo, bakla o tomboy noon siya ay ikakasal.

Ang apat na paraan lamang ng panloloko ay eksklusibo para mapawalang bisa ang kasal. Samakatuwid, ang mga mabulaklak na pananalita o pagbabalatkayo ng isang taong nanliligaw o nililigawan na pinapalabas na siya ay mayaman, may mataas na pinag-aralan o di kaya ay may katungkulan sa isang negosyo o sa pamahalaan , o di kaya ay nagmula sa mabuting pamilya na tinitingala at ginagalang ng lipunan, kahit hindi naman, ay mga panlolokong hindi maaaring gamitin batayan para mapawalang bisa ang kasal. Kaya kailangan maging mapanuri ang isang tao sa kanyang napipisil na maging bana o asawa.

Maitatago ba ng isang babae ang kanyang pagdadalantao sa oras ng kanyang kasal?

Sa Buccat v Mangonon (GR#47101,Abril 25,1941) pinakasalan ni Godofredo si Luida noon Nob.26,1938 dahil pinanghawakan ng lalake ang salita ni Luida na siya ay isang birhen. Nagsama sila ng 89 na araw hanggang sa nagsilang ng isang malusog na sanggol si Luida noon Pebrero 29,1939. Dahil dito, nilayasan ni Godofredo ang kanyang asawa at nagsampa ng kaso para ipawalang bisa ang kasal dahil ikinubli ni Luida na siya ay anim na buwan ng buntis ng magpakasal . Hindi pinayagan ng korte ang petisyon ni Godofredo. Imposible naman na hindi makatawag ng pansin ang tiyan ni Luida na 6 na buwan ng buntis ng pakasalan ni Godofredo.

Sa Aquino v Delizo ( GR # L-15853, July 27,1960) pinakasalan ni Fernando si Conchita noon Dec 27,1954. Pagkaraan ng apat na buwan, nagsilang si Conchita ng isang malusog na sanggol. Naghain ng petisyon si Fernando para ipawalang bisa ang kasal dahil nilihim ni Conchita na buntis na siya ng 5 buwan ng magpakasal at hindi halata ang pagbubuntis ng babae dahil likas na mataba ito. Hindi ginamit ng Korte Suprema ang naging hatol sa Buccat at pinanigan si Fernando dahil sa sinasabi ng mga dalubhasa na mahahalata lang ang tiyan ng babaeng buntis sa ika anim na buwan ng pagdadalantao nito sapagkat noon pa lang lalampas sa itaas ng pusod ang laki ng tiyan ng babaeng buntis( Luli, Obstetrics, p 122).

Kahit papaano, may lunas ang batas para sa mga naloloko sa kontrata at kasal. Subalit para sa mga botanteng niloko ng pulitiko sa mga hindi tinupad na pangakong baligho at katawa-tawa, tanging pagboto lamang sa kalaban ang puedeng iganti sa mga pulitikong manloloko.

AUTHOR PROFILE